جدا شدن قیمت برق از گاز در بریتانیا: تغییر بازی در بازار برق اروپا

در ماه می ۲۰۲۵، بریتانیا رسماً از طرحی رونمایی کرد که بازار برق را به دو بخش تفکیک می‌کند:
🔹 بازار “سبز” برای انرژی تجدیدپذیر و هسته‌ای با قیمت ثابت یا مبتنی بر قراردادهای بلندمدت (CfD)
🔹 بازار “انعطاف‌پذیر” برای نیروگاه‌های گازسوز که فقط هنگام نیاز وارد مدار می‌شوند

 این اصلاح ساختاری، در پاسخ به بحران انرژی ۲۰۲۲ طراحی شده است؛ زمانی که قیمت گاز باعث شد حتی برق تولیدشده از خورشید و باد با نرخ بالا به مصرف‌کننده برسد — چون در مدل قیمت‌گذاری نهایی (marginal pricing)، قیمت بازار را گران‌ترین نیروگاه (معمولاً گازسوز) تعیین می‌کرد

🧩 اما این تغییر چه تأثیری دارد؟

💷 صرفه‌جویی سالانه برای مصرف‌کنندگان بریتانیایی؛ طبق برآوردهای کارشناسان، جداسازی قیمت برق از گاز می‌تواند سالانه حداقل ۲ میلیارد پوند صرفه‌جویی برای مصرف‌کنندگان بریتانیایی به همراه داشته باشد. این صرفه‌جویی از طریق کاهش پرداخت‌ها به نیروگاه‌های گازسوز و تاثیرپذیری کمتر از نوسانات قیمت گاز حاصل می شود.

❌ نیروگاه‌های حرارتی، دیگر نمی‌توانند با تولید محدود در ساعات پیک، از قیمت بالای بازار سود ببرند.
⚠️ اگر وارد مدار نشوند، عملاً درآمدی هم نخواهند داشت — بنابراین باید از طریق بازار ظرفیت یا رزرو، درآمد خود را مدیریت کنند.
——

🌱 آیا این طرح به ضرر نیروگاه‌های تجدیدپذیر است؟

در نگاه اول شاید چنین به نظر برسد، چون در مدل قبلی تجدیدپذیرها گاهی با هزینه نزدیک به صفر، از قیمت نهایی بالای بازار سود زیادی می‌بردند.
اما مدل جدید همچنان به نفع آن‌هاست، چون:

🔐 درآمد تجدیدپذیرها دیگر وابسته به قیمت پرنوسان بازار نیست، بلکه با قراردادهای بلندمدت CfD تضمین می‌شود.
⚡ در زمان congestion یا کاهش قیمت، از بازار حذف نمی‌شوند و درآمدشان پایدار می‌ماند.
📊این اطمینان، فضای مناسبی برای سرمایه‌گذاری پایدار در منابع سبز و ذخیره‌سازی ایجاد می‌کند.

بنابراین، اگرچه سود لحظه‌ای ممکن است کمتر شود، اما ریسک درآمدی بسیار پایین‌تر رفته و زمینه برای رشد بلندمدت تجدیدپذیرها فراهم‌تر شده است.
⸻

📈قیمت‌های منفی برق چه می‌شوند؟

در کشورهایی مثل آلمان، قیمت منفی زمانی رخ می‌دهد که:
• تولید تجدیدپذیر از تقاضا پیشی بگیرد
• امکان صادرات یا ذخیره‌سازی وجود نداشته باشد
• هیچ‌کدام از نیروگاه‌ها (مخصوصاً حرارتی‌ها) حاضر به خروج داوطلبانه نباشند

در مدل جدید، این پدیده‌ها کمتر می‌شوند چون:
• بازار به دو بخش مستقل تفکیک شده
• سیگنال خروج از بازار برای واحدهای گران‌قیمت روشن‌تر است
• تقاضای انعطاف‌پذیر و ذخیره‌سازی همزمان تشویق می‌شود